De Republiek Griekenland is een overwegend agrarisch land dat honderden eilanden omvat. Sinds 1981 is het lid van de Europese Gemeenschap. Griekenland wordt beschouwd als de bakermat van de democratie en heeft een rijke culturele historie.

Griekenland werd onafhankelijk in 1829, na een vrijheidsstrijd tegen het Ottomaanse rijk. De grote belangstelling voor de klassieke oudheid bracht vanaf het midden van de negentiende eeuw archeologische expedities naar Griekenland, waarbij vele kunstschatten verhuisden naar toonaangevende musea in Duitsland (Pergamon altaar), Frankrijk (Venus van Milo), Engeland (Parthenon-beelden) en Rusland. De fascinatie met Griekenland beïnvloedde in die tijd ook diepgaand de architectuur van vele Europese en Amerikaanse steden, en leidde ook tot de introductie van de 'moderne' Olympische Spelen door de Fransman Pierre de Coubertin. Deze werden gehouden in de Griekse hoofdstad Athene, in 1896.

Griekenland profiteerde van het uiteenvallende Ottomaanse Rijk door het grondgebied uit te breiden, dat in 1947 de huidige omvang bereikte. Na de Tweede Wereldoorlog sloeg een bloedige burgeroorlog tussen een sterke communistische beweging en het leger diepe wonden in de Griekse maatschappij. In 1967 kwam een kolonelsregime aan de macht na een staatsgreep. In 1974 kwam een einde aan die dictatuur en keerde de democratie weer terug. Tot 1973 was Griekenland een koninkrijk.

Na de val van de dictatuur trad Griekenland versneld toe tot de Europese Unie. Binnen de Europese Unie heeft het land nooit bekend gestaan als 'het beste jongetje van de klas' en in 2009 bracht Griekenland de stabiliteit van de euro zelfs in gevaar toen bekend werd dat het land kampte met een zeer groot begrotingstekort en een hoge staatsschuld.

Toonaangevende Griekse musici waren de operazangeres Maria Callas, de volkszanger Mikis Theodorakis en componist Xenakis. De romanschrijver Giorgos Seferis en de dichter Elytis Odysseus wonnen de Nobelprijs voor de literatuur. Op sportgebied onderscheidden zich de gewichtheffer Pyrros Dimas (gouden medailles tijdens de Olympische Spelen van Barcelona, Atlanta en Sydney), en de nationale basketbalploeg. Het Griekse nationale voetbalelftal verraste vriend en vijand door in 2004 de Europese Kampioenschappen te winnen.

Na verkiezingen op 17 juni 2012 werd Nieuwe Democratie de grootste partij, vóór het linkse Syriza, dat af wil van de ingrijpende bezuinigingen. Op 20 juni slaagden Nieuwe Democratie, Pasok en Democratisch Links erin een coaltiekabinet te vormen met Antonis Samaris als premier. Samen beschikken de partijen over 179 van de 300 zetels in het parlement. De regeringspartijen zijn eensgezind de euro te behouden, maar zijn wel voornemens om onderhandelingen met de EU en het IMF te heropenen.

De verkiezingen van juni 2012 werden door het interim-kabinet-Pikrammenos georganiseerd, nadat bij de parlementsverkiezingen van 6 mei de twee partijen die de Griekse politiek tot nu domineerden, Nieuwe Democratie en Pasok, samen geen meerderheid wisten te behalen. Het vinden van een derde coalitiepartij bleek daarna onmogelijk waarna nieuwe verkiezingen werden uitgeschreven.

Van november 2011-mei 2012 regeerde een nationaal kabinet onder leiding van oud-vicepresident van de ECB Loukas Papademos. Daarvan maakten Pasok en ND deel uit. Het nationale kabinet volgde het sociaaldemocratische kabinet-Papandreou op, dat sinds de verkiezingen van oktober 2009. Dat kabinet werd geconfronteerd met een enorm begrotingstekort en enorme staatsschuld, waarvan de omvang door het voorgaande kabinet was verdoezeld. Het noodzakelijke bezuinigingsbeleid stuitte op veel verzet. In juni 2011 vond een ingrijpende ministerswisseling plaats en in november overleefde het kabinet een vertrouwensstemming, maar kort daarna werden vorming van een overgangsregering en nieuwe verkiezingen voor mei 2012 aangekondigd.

Griekenland kende al langer een roerige politieke geschiedenis. Na de bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog brak een burgeroorlog uit, die duurde tot 1949. In 1967 werd de democratische situatie opnieuw verstoord door een militaire staatsgreep. Dit kolonelsregime verbande de koning. In 1973 werd Griekenland een republiek en dat bleef het nadat in 1974 het kolonelsregime ten val was gekomen.

De politiek wordt vanaf die tijd gedomineerd door twee partijen: de socialistische partij PASOK en de conservatieve partij Néa Dimokratía (ND). Meestal weet één van deze partijen een absolute meerderheid te behalen in het parlement, waardoor de winnende partij een regering kan vormen.

Opvallend is de belangrijke rol die bepaalde families binnen de Griekse politiek spelen. De familie Papandreou leverde liefst drie Griekse minister-presidenten, onder wie de vorige premier Giorgos Papandreou (PASOK). Ook de oom van voormalig premier Kostas Karamanlis (ND) was eerder minister-president van Griekenland. 

Na de val van het Griekse kolonelsregime in 1974 werd de Grondwet van 1952 opnieuw van kracht, behalve de artikelen die te maken hadden met de monarchie. In de Grondwet die in 1975 werd aangenomen werd de presidentiële, parlementaire monarchie verankerd.

De president wordt gekozen door de leden van het parlement voor een termijn van vijf jaar. Hij heeft geen werkelijke macht.

Meestal lukt het de winnende partij een absolute meerderheid te behalen in het parlement. De leider van die partij wordt in dat geval door de president benoemd tot minister-president. De minister-president draagt vervolgens ministers voor, die ook door de president worden benoemd. Ministers zijn meestal tevens lid van het parlement. Als geen van de politieke partijen een absolute meerderheid behaalt in het parlement, krijgt de leider van de grootste partij de opdracht een coalitie te vormen.

Parlementariërs worden gekozen voor een termijn van vier jaar. Op verzoek van de regering kan de president het parlement eerder ontbinden, zodat nieuwe verkiezingen kunnen worden gehouden. De regering kan om ontbinding van het parlement vragen in de hoop tijdens de verkiezingen een nieuw mandaat te krijgen voor een kwestie van nationaal belang.

De rechterlijke macht in Griekenland opereert onafhankelijk van de wetgevende en uitvoerende machten. De hoogste rechterlijke macht wordt gevormd door drie hoven: de Raad van State, het Hof van Cassatie en de Griekse Rekenkamer. Griekenland kent geen permanent constitutioneel hof. Wel kan een Speciaal Hoogste Hof worden ingesteld, bestaande uit rechters van de drie instituties van de rechterlijke macht. Uitspraken van dit speciaal samengestelde hof zijn bindend, ook voor de drie andere hoven.

kiesstelsel

Het Griekse parlement bestaat uit 300 rechtstreeks gekozen leden. 288 daarvan komen van kieslijsten in één van de 56 regionale kieskringen. Sommige van die kieskringen zijn goed voor één zetel, andere voor meerdere zetels. De partij die de verkiezingen wint krijgt een bonus van 50 zetels.

partijen

De belangrijkste politieke partijen in Griekenland zijn de sociaaldemocratische partij PASOK (Panellinio Sosialistiko Kinima, Panhelleense Socialistische Beweging) en de partij Néa Dimokratía (ND, Nieuwe Democratie). Beide partijen werden in 1974 opgericht, na de val van het kolonelsregime. In 2012 kwam de radikaal-linkse milieupartij SYRIZA (Synaspismos tis Aristeras ton Kinimaton kai tis Oikologias, 'Coalitie van Links, Bewegingen en Ecologie') sterk op. Dat is een samenwerkingsverband van diverse linkse partijen.

Een constante factor in het parlement is KKE (Kommounistiko Komma Elladas, Griekse Communistische partij). In 2010 richtten gematigde leden van Syriza DIMAR (Dimokratiki Aristera, Democratisch Links) op. In februari 2012 ontstond verder AE (Anexartitoi Ellines, Onafhankelijke Grieken) als afsplitsing van ND. De leden van de partij stemden tegen een vertrouwensvotum van het kabinet-Papademos en keerden zich tegen de afspraken over het terugdringen van de Griekse staatsschuld. De partij wil herstel van nationale soevereiniteit en vervolging van de schuldigen van de financiële crisis.

De partij Chrysi Avyi (CA, Gouden Dageraad) is extreemrechts (neofascistisch). De partij bestaat al sinds 1993, maar was tot nu toe niet in het parlement vertegenwoordigd. De partij keert zich tegen immigranten, is gewelddadig, gebruikt de fascistengroet en verlangt terug naar de tijd van het Griekse kolonelsregime (1967-1974).

Lange tijd speelde ook de orthodox-nationalistische LAOS (Laïkós Orthódoxos Synagermós, Orthodoxe Volksbeweging) een rol in de Griekse politiek.

Het kabinet-Samaras bestaat uit ministers van ND en Pasok, maar geen van hen zijn uitgesproken politieke figuren. Coalitiepartij Dimar levert geen ministers. Als minister van Financiën was aanvankelijk Vassilis Rapanos aangezocht, maar hij moest zich vanwege zijn gezondheid terugtrekken. Minister werd toen de econoom Yannis Stournaras. Minister van Buitenlandse Zaken is Dimitris Avramopoulos.