Roemenië - Hoofdinhoud
De hoofdstad van Roemenië, Boekarest, stond vroeger bekend als 'klein Parijs' vanwege zijn elegante en verfijnde karakter. In 1989 kwam na ruim twintig jaar een einde aan de dictatuur onder Nicolae Ceausescu. Sindsdien heeft het land de banden weer aangehaald met het deel van Europa dat zoveel invloed heeft gehad op het ontstaan van Roemenië (de naam en de taal zijn slechts twee van de meest voor de hand liggende connecties) en de ontwikkeling ervan. Toch heeft Roemenië ook veel van zijn Transsylvanische karakter behouden, en in de Karpatische bergen leven nog lynxen, beren, gemzen en steenbokken.
Belangrijke Roemenen in de cultuurgeschiedenis zijn de beeldhouwer Brancusi, de toneelschrijver Ionesco, de schrijver Mircea Eliade en de componist Enescu.
Toonaangevende figuren uit de Roemeense sportgeschiedenis zijn de stervoetballers Gheorghe Hagi en Georghe Popescu, de hardloopsters Gabriela Szabo en Doina Melinte, de roeister Georgeta Damian, de tennisser Ilie Nastase, de ritmische gymniaste Daniela Silivas en de turnster Nadia Comeneci. Bij de Spelen van 2008 won Constantina Tomescu de marathon.
Roemenië is op 1 januari 2007 lid geworden van de EU.
Roemenië kent een tamelijk tumultueus politiek leven met veel kabinetswisselingen. Tussen 1990 en 2010 traden maar liefst vijftien kabinetten op. Sinds oktober 2009 regeert een instabiel liberaal kabinet onder leiding van Emil Boc.
Afwisselend waren centrumrechtse (liberale) en socialistische kabinetten aan de macht. Regelmatig maakte ook het Verbond van de Hongaarse minderheid deel uit van de coalitie. Aan de liberale kabinetten namen geregeld conservatieven deel. De scheiding tussen links en rechts is overigens niet altijd duidelijk en nationalisme en traditionele waarden spelen een belangrijke rol in de Roemeense politiek
Tussen 2000 en 2004 was de sociaaldemocraat Adrian Nastase premier, tussen 2004-2008 was dat de conservatief-liberaal (nationalist) Călin Popescu-Tăriceanu. Na de verkiezingen van 2008 vormde de liberaal Emile Boc een kabinet van liberalen (PD-L) en sociaaldemocraten (PSD). Een conflict met de PSD leidde tot aanneming van een motie van wantrouwen in oktober 2009.
Nadat enkele pogingen waren mislukt om hem als premier te vervangen en nadat zijn partijgenoot Traian Băsescu als president was herkozen, bleef Boc aan als kabinetsleider. Hij vormde een nieuw kabinet bestaande uit ministers van de PD-L en het Verbond van de Hongaarse minderheid. De samenstelling van dit kabinet werd in september 2010 drastisch herzien, waardoor inmiddels wel gesproken wordt van het kabinet-Boc 5.0.
Roemenië is een parlementaire republiek, waarin de president staatshoofd en de premier regeringsleider is. De president wordt rechtstreeks gekozen voor een periode van vijf jaar (maximaal twee periodes). Als in de eerste ronde geen kandidaat een absolute meerderheid haalt, volgt een tweede ronde tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen.
De president benoemt formeel de premier, maar daarbij is parlementaire steun voor de kandidaat essentieel. Een door de minister-president voorgedragen kabinet kan alleen aantreden na aanneming van een vertrouwensmotie. Het kabinet heeft de uitvoerende macht.
Het parlement bestaat uit twee Kamers: Camera Deputatilor (Kamer van Afgevaardigden) en Senat (Senaat). Het parlement is wetgevend lichaam. Het aantal parlementsleden hangt af van het aantal kiesgerechtigden. In 2008 telde de Kamer 334 leden en de Senaat 137. Verkiezingen vinden iedere vier jaar plaats.
Beide 'Kamers' hebben dezelfde rechten. Wetsvoorstellen worden in Kamer en Senaat beoordeeld en eventueel geamendeerd. Steeds worden voorstellen heen en weer gezonden om het oordeel van de andere 'Kamer' te vragen. Als bij wetgeving Kamer en Senaat verschillend oordelen over een wetsvoorstel treedt één van beide 'Kamers' uiteindelijk op als beslissingsorgaan (Cameră decizională).
Er is een Constitutioneel Hof dat wetten kan toetsen aan de Grondwet.
kiesstelsel
In 2008 is voor de Kamer een nieuw kiesstelsel ingevoerd. 315 Kamerleden worden in districten op basis van een meerderheidsstelsel wordt gekozen (1 afgevaardigde per 70.000 inwoners). Omdat per district een absolute meerderheid vereist is, zijn vaak twee rondes nodig. De overige zetels worden op basis van evenredige vertegenwoordiging verdeeld. Er is een kiesdrempel van circa vijf procent. Er zijn vaste zetels voor nationale minderheden.
De senatoren worden eveneens deels via (42) districten gekozen (1 afgevaardigde per 160.000 inwoners) op basis van een absolute meerderheid en deels via evenredige vertegenwoordiging.
partijen
In het parlement zijn twee grote en twee middelgrote blokken aanwezig, maar geregeld wisselen partijen van samenwerkingsverbond. Ter rechterzijde staat nu de PD-L (Partidul Democrat-Liberal, Liberaal-Democratische Partij), een conservatief-liberaal blok waarin PD (Partidul Democrat) en PLD (Partidul Liberal Democrat) zijn opgegaan.
De eveneens liberale PNL (Partidul National Liberal, Nationaal-Liberale Partij) vormde in 2007-2008 met een deel van de PD de DA (Alianta Dreptate ti Adevăr, Alliantie voor Rechtvaardigheid en Waarheid).
In 2010 scheidden de linkervleugels van PD-L en PNR zich af. Zij verenigden zich in UNPR (Uniunea Natională pentru Progresul României, Nationale Unie voor Vooruitgang van Roemenië).
Ter linkerzijde staat de PSD (Partidul Social Democrat, Sociaaldemocratische Partij). De partij komt voort uit het FDSN (Frontul Democrat al Salvării Nationale, Nationaal Democratisch Reddingsfront) dat een belangrijke rol speelde bij het omverwerpen van het communistische bewind. Bij de verkiezingen van 1996 vormden PSD en PD de Uniunea Social-Democrată.
De PSD vormde bij de verkiezingen van 2008 een blok met PC (Partidul Conservator, Conservatieve Partij). De PC is sociaal-conservatief, gematigd nationalistisch en pro-Europees. Tot 2005 heette de partij PUR (Partidul Umanist Român, Humanistische Partij van Roemenië).
Een belangrijke rol is weggelegd voor UDMR (Uniunea Democrată Maghiară din România, Democratisch Verbond van Hongaren in Roemenië), de beweging van de grote Hongaarse minderheid in Roemenië. In het Verbond werken diverse stromingen samen. Ook andere nationale minderheden hebben vertegenwoordigers in het parlement.
Tot begin 21e eeuw speelden ook het centrumrechtse CDR (Conventia Democrată Română, Roemeense Democratische Conventie), PUNR (Partidul Unitătii Nationale a Românilor, Roemeense Nationale Eenheidspartij) en de conservatief-nationalistische PRM (Partidul România Mare, Groot-Roemenië Partij) een belangrijke rol.
Het huidige kabinetten kreeg op 23 december 2009 het vertrouwen van het parlement. Behalve op de regeringspartijen PD-L en UDMR steunt het op parlementsleden van diverse kleine nationalistische partijen. Minister van Buitenlandse Zaken is Teodor Baconschi.
jaar |
PSD PSD-PC |
USD |
PD-L |
CDR |
PD |
PNL- PD |
PNL |
PRM |
UDMR |
Ov. |
tot. |
verk. datum |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1996 |
144 |
122 |
19 |
25 |
23 |
343 |
31 nov. |
|||||
2000 |
155 |
31 |
84 |
27 |
18 |
345 |
26 nov. |
|||||
2004 |
132 |
112 |
48 |
22 |
20 |
334 |
28 nov. |
|||||
2008 |
114 |
115 |
65 |
22 |
18 |
334 |
30 nov. |
jaar |
PSD |
PD-L |
PNR |
UDMR |
|---|---|---|---|---|
2008 |
49 |
51 |
28 |
9 |
naam |
periode |
kleur |
partijen |
belangrijke ministers |
|---|---|---|---|---|
Ciorbea |
12 december 1996-30 maart 1998 |
grote coalitie |
CDR-UDMR-PSD |
BuZa: Severin 1997: Plesu |
Dejeu |
30 maart-17 april 1998 |
interim |
BuZa: Plesu |
|
Vasile |
17 april 1998-14 december 1999 |
grote coalitie |
CDR-UDMR-PSD |
BuZa: Plesu |
Athanasiu |
14-22 december 1999 |
interim |
BuZa: Plesu |
|
Isarescu |
22 december 1999-28 december 2000 |
centrum-rechts |
CDR-UDMR |
BuZa: Roman |
Nastase |
28 december 2000-21 december 2004 |
centrum-rechts |
PDS-PSD-PUR |
BuZa: Geoana |
Bejinariu |
21-29 december 2004 |
interim |
BuZa: Geoana |
|
Popescu- Tariceanu I |
29 december 2004-5 april 2007 |
cons.lib. |
PNL-PD-UDMR-PUR/PC |
BuZa: Ungureanu |
Popescu- Tariceanu II |
5 april 2007-22 december 2008 |
liberaal |
DA-UDMR |
BuZa: Cioroianu 2008: Comanescu |
Boc I |
22 december 2008-23 december 2009 |
paars |
PD-L-PSD |
BuZa: Diaconescu |
Boc II |
23 december 2009- |
liberaal |
PD-L-UDMR |
BuZa: Baconschi 2012: Diaconescu |
hoofdstad |
Boekarest |
|---|---|
staatshoofd |
President Traian Basescu (vanaf 20 december 2004) |
regeringsleider |
Premier Emil Boc (vanaf 22 december 2008); Vice-premier Marko Bela (vanaf 23 december 2009) |
aantal inwoners |
21.904.551 |
4,4% van de EU |
|---|---|---|
% van de bevolking jonger dan 15 |
14.8% (mannen: 1667894/vrouwen: 1579458) |
|
% van de bevolking van 15 t/m 64 |
70.4% (mannen: 7684514/vrouwen: 7725957) |
|
% van de bevolking ouder dan 65 |
14.8% (mannen: 1314132/vrouwen: 1932596) |
|
gemiddelde levensverwachting |
73.98 jaar |
|
geletterdheid |
97.3% |
|
bruto binnenlands product (bbp) |
$263,9 miljard |
1,7% van de EU |
|---|---|---|
bijdrage van landbouw aan bbp |
12.3% |
|
bijdrage van industrie aan bbp |
37.8% |
|
bijdrage van dienstensector aan bbp |
50% |
|
werkloosheid |
4.6% |
|
oppervlakte |
238.391 km² |
5,4% van de EU |
|---|---|---|
laagste punt |
Black Sea 0 m |
|
hoogste punt |
Moldoveanu 2544 m |
|
aantal zetels in het |
33 van de 736 zetels |
||
|---|---|---|---|
stemgewicht in de |
14 van de 345 stemmen |
||
gastland Europese |
|
||
prominenten in |
Europese Commissie:
|
