De Europese Commissie wil de wijnsector moderniseren om de razendsnelle opmars van wijnen uit de nieuwe wereld (d.w.z. wijnen van buiten Europa) het hoofd te kunnen bieden. De Europese wijnboer moet concurrerender worden en de Europese wijnhuizen moeten via een uitgekiende marketingstrategie meer bekendheid krijgen zowel buiten als binnen de Europese Unie.

Minder ingewikkelde regels, het schrappen van subsidies voor de verwerking van overproductie en een rooisubsidie voor wijnboeren die niet meer in staat zijn met hun tijd mee te gaan zijn enkele van de voorstellen die EU-commissaris Mariann Fischer Boel (Landbouw en plattelandsontwikkeling) heeft gedaan om de hervorming van de sector van de grond te krijgen. Binnen het Europees Parlement is inmiddels een verhit debat gaande over de hervormingsplannen van Fischer Boel. Voor de meerderheid van de Europese volksvertegenwoordigers gaat het allemaal wel erg hard. Zij zijn vooral bang voor de aantasting van de rijke traditie van de Europese wijnbouw.

Wijn en wijnproductie in de Europese Unie

De Europese Unie is nog steeds veruit de grootste wijnproducent van de wereld. Op 3,6 miljoen hectare grond wordt door meer dan 2,4 miljoen bedrijven zo'n 185 miljoen hectoliter wijn per jaar geproduceerd. Het gaat hier om ongeveer 65 procent van de wereldproductie. Van deze productie werd in 2006 17 miljoen hectoliter geëxporteerd naar landen buiten de Unie (waarde 15 miljard euro) en rond 42 miljoen hectoliter verhandeld binnen de grenzen van de Unie. De sector biedt voorts werkgelegenheid aan ongeveer 2,2 miljoen mensen, hetgeen overeenkomt met circa 22 procent van de totale werkgelegenheid in de landbouw.

Maar hoewel de EU ook nog steeds de grootste wijnexporteur ter wereld is, wordt er door een aantal landen flink gezaagd aan de poten van deze troon. Wijnmakers in landen als Zuid-Afrika, Australië, Chili en de Verenigde Staten lijken beter en sneller in staat op de wensen van de consument in te springen dan hun Europese collega's. Waar de EU de afgelopen jaren de export slechts bescheiden zag toenemen, konden deze landen over de afgelopen tien jaar een exportgroei noteren variërend van 190% tot 350%. Het succes van deze vier landen is ook goed te zien in de Europese winkels, waar de wijnen uit deze landen niet meer zijn weg te denken uit het assortiment.

Maatregelen

Maar waar heeft de EU het dan laten liggen? Te hoge productiekosten, een te rigide en complexe regelgeving en een veel te terughoudend promotie- en marketingbeleid, constateert het Europarlemenstlid Giuseppe Castiglione (EVP/ED) in zijn verslag over de hervormingsvoorstellen. Wat de oorzaken betreft zit de Italiaanse rapporteur vrijwel op dezelfde lijn als de Commissie. De oplossing van de knelpunten die Fischer Boel voor ogen staat gaat het EP echter hier en daar te ver.

De Commissie geeft grofweg 1,3 miljard euro uit aan het wijnbeleid binnen de Unie. Een doorn in het oog van Fisher Boel is de grote hoeveelheid geld die opgaat aan het wegwerken van overtollige wijnproductie. Daar gaat rond 500 miljoen euro in zitten, geld dat naar haar mening veel beter besteed kan worden aan modernisering van de bedrijfsvoering, marketing en plattelandsontwikkeling in de wijngebieden. De Commissie wil dan ook zo snel mogelijk alle negatieve marktondersteunende subsidies afschaffen, zoals die voor destillatie, opslag en voor most ter verrijking van de wijn. Het Europees Parlement (EP) kan zich alleen vinden in het onmiddellijk afschaffen van de opslagsubsidiëring.

Het EP heeft begrip voor een rooiregeling ter ondersteuning van de hervormingen. De Commissie wilde boeren er toe aanzetten tot 200.000 hectare aan wijngaarden te rooien tegen een aantrekkelijke subsidie. Het is 175.000 hectare geworden. Voor het EP moet het dan wel gaan om improductieve wijngaarden die wijn van mindere kwaliteit opleveren. Bovendien moet het rooien geen doel op zich worden, maar moet terdege rekening worden gehouden met milieu-aspecten, kwetsbare gebieden en de traditionele cultuur in de regio. Ook krijgen de zuidelijke landen 100 miljoen euro extra om de overgang te verzachten.

De Commissaris heeft voor de maatregel vijf jaar uitgetrokken. Daarna, in 2013, wil zij de beperking op de aanleg van nieuwe wijngaarden opheffen om succesvolle wijnboeren de kans te geven hun bedrijf verder uit te bouwen. Het EP waarschuwt hier voor het doorschieten van de liberalisering als wijn van de nieuwe aanplant onder traditionele oorsprongsbenaming of geografische aanduiding op de markt mag worden gebracht. Castiglione waarschuwt in zijn verslag dat dit rampzalig uit zou kunnen pakken voor de wijnproductie in Europa. Om diezelfde reden heeft het EP ook grote moeite met het vereenvoudigen van de etiketteringsregels. De Commissie wil het mogelijk maken dat op flessen die niet onder beschermde geografische aanduiding of oorsprongsbenaming vallen, het oogstjaar en de druivensoort wordt weergegeven. Deze vorm van etikettering is bij geïmporteerde wijnen al in gebruik en is door de consument zeer goed ontvangen. Maar het EP vreest dat deze benadering ten koste zal gaan van de bestaande rijke diversiteit aan Europese wijnen. Oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen zijn juist kwaliteitskenmerken bij uitstek voor Europese wijn, meent Castiglione. Die diversiteit zou veel beter over het voetlicht moeten worden gebracht om consumenten binnen en buiten de EU (opnieuw) te bekeren tot het drinken van Europese wijn.

Een andere maatregel die binnen het EP tot veel discussie leidde, is het toestaan van een verouderingsprocedé door middel van eikenhouten snippers. Dit procedé is al jaren geleden goedgekeurd door de internationale organisatie voor wijn en druivenrassen (OIV) en wordt succesvol toegepast door wijnmakers in de nieuwe wereld. Puristen binnen het Europees Parlement willen dat wijnboeren die deze methode toepassen dat vermelden op hun etiket. Maar de nuchtere christendemocraat Albert Jan Maat (EVP/DE) wees er tijdens de discussie op dat als bij de wijnproductie de overstap is gemaakt van houten vaten naar staal, daar dan ook niets van terug is te vinden op het etiket. Wat volgens hem zeker niet mag is op het etiket vermelden dat de wijn op hout is gerijpt als er alleen snippers zijn gebruikt. Die vermelding is alleen weggelegd voor wijn die werkelijk in houten vaten gerijpt is.

Ten slotte mogen noordelijke landen suiker blijven toevoegen aan de wijn die zij produceren. Dit is nodig om aan het verplichte minimum alcoholpercentage te kunnen voldoen; druiven in die streken maken door het koudere klimaat zelf niet genoeg suiker aan.

De hervormingsvoorstellen van de Commissie zijn door het Europees Parlement en de Raad van Europese ministers  goedgekeurd. De maatregelen kunnen na de zomer van 2008 van kracht worden.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over globalisering, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.