Ze wilden liever dood dan oud worden, de rockers uit de jaren zestig. Dat is niet altijd gebeurd. Met een omstreden uitbreiding van het copyright wil het Europees Parlement nu zorgen dat ook bejaarde rockveteranen de vruchten kunnen plukken van hun muziek.

'Livin' Doll', 'The Twist' en 'Kom van dat dak af': zomaar drie grote hits uit begin jaren zestig.

De schrijvers ervan worden nog decennia na hun dood beschermd door het auteursrecht. Maar dat geldt niet voor de uitvoerders zoals Buddy Savitt, wiens sax je hoort in 'The Twist'. Of zoals Egon Kjerrman, die Peter Koelewijn's 'Kom van dat dak af' in het Zweeds coverde. Of Cliff Richard, die 'Livin' Doll' wel zong maar niet schreef.

Foto: Peter Koelewijn in 1963. Fotograaf: onbekend. Via www.popinstituut.nl .

Enige bron van inkomsten

Ze krijgen wel royalties als de nummers op de radio gedraaid worden. Maar die royalties houden na vijftig jaar op. Binnenkort dus.

Vroeger dacht je niet aan dat soort dingen, zegt de Nederlandse rockveteraan Peter Koelewijn.

"Ik weet nog goed dat ik mijn allereerste contract voorgeschoteld kreeg bij Phonogram. De directeur zei tegen me: Peter, je moet gewoon in vaste dienst komen, anders mis je wat: pensioen! Maar als je vijf- of zesentwintig bent is pensioen het laatste waar je aan denkt. Nu wel. Ik krijg inmiddels al drie jaar mijn AOW."

Campagne voor uitbreiding

"I hope I die before I get old" zong Who-voorman Roger Daltrey in 1965, in 'My Generation'. Maar dit jaar bereikt ook hij de pensioengerechtigde leeftijd.

Samen met Cliff Richard heeft Daltrey de afgelopen tijd campagne gevoerd voor een uitbreiding van het copyright op muziekopnames.

De Britse regering luisterde niet naar hen, maar Eurocommissaris Charlie McCreevy voor de Interne Markt, wél. Hij stelde vorig jaar voor om het copyright bijna te verdubbelen: van vijftig naar vijfennegentig jaar.

Hongerdood

Volgens Peter Koelewijn slaat McCreevy de plank mis. "Als we het over één euro aan royalties hebben, dan gaat er al vijftig eurocent naar de platenmaatschappij. Ik heb bijvoorbeeld een liedje gemaakt waar strijkers, blazers en de hele rataplan op te horen zijn. Bij elkaar zo'n dertig man. Als de violist één eurocent krijgt is het veel. Dus als een artiest daar z'n pensioen uit moet halen zal hij snel de hongerdood sterven."

De gemiddelde sessiemuzikant blijkt per jaar tussen de €0,26 en €26,79 te krijgen. Alleen grote namen zoals Cliff Richard houden meer over, omdat het dan om veel verschillende liedjes gaat die bovendien nog volop gedraaid worden.

Maar wie er nog veel méér aan overhouden zijn de platenmaatschappijen. Een uitbreiding van het copyright levert hen meer dan honderdvijftig miljoen euro extra op, waarmee ze de snel teruglopende inkomsten uit de verkoop van muziek kunnen aanvullen.

Schandalige verdeling

"Ik heb best medelijden met de platenmaatschappijen", zegt een boze Peter Koelewijn, "maar zoveel medelijden nou ook weer niet."

"Ik vind nog steeds dat de verdeling van die rechten schandalig is geweest. Ik had het fraaier gevonden als de platenmaatschappijen al in een veel eerder stadium de percentages hadden veranderd, zodat artiesten en muzikanten veel eerder via deze rechten aan hun pensioenopbouw hadden kunnen beginnen."

Ondanks de protesten van partijen als GroenLinks ging het Europees Parlement deze week toch akkoord met de uitbreiding van het copyright op muziekopnames. Wel zwakten de Europarlementariërs het oorspronkelijke plan van McCreevy af, door de termijn tot 70 jaar te verlengen in plaats van de voorgestelde 95 jaar.

Egon Kjerrman

Peter Koelewijn hoeft zich nergens zorgen over te maken. Als schrijver van zijn eigen nummers wordt hij toch wel beschermd. En om te voorkomen dat de platenmaatschappijen met zijn muziek aan de haal gaan heeft hij alles laten vastleggen.

Met Egon Kjerrman liep het minder goed af. Na 'Kom ner från taket!' en nog wat filmrolletjes in de jaren zestig bracht hij het grootste deel van zijn carriere door bij de Zweedse legerkapel. Kjerrman overleed in 2007.

Meer over: auteursrecht, Europees Parlement, Peter Koelewijn