Deze dienst ondersteunt het optreden van de EU naar andere landen toe en fungeert tevens als diplomatieke dienst. De EDEO is op 1 december 2010 officieel van start gegaan en heeft een aantal taken overgenomen van het oude Directoraat-Generaal Buitenlandse Betrekkingen (RELEX), dat op die datum is opgeheven. De overige taken van RELEX zijn overgegaan naar de Dienst Instrumenten buitenlands beleid. Beide diensten zetelen in het Triangle-gebouw in Brussel.

Op verzoek kunnen lidstaten consulaire taken overdragen aan de EDEO. Hiertoe beschikt de dienst over 136 delegaties in het buitenland, zowel voor het contact met landen als met internationale organisaties zoals de VN en de Afrikaanse Unie. De EDEO fungeert tevens als ambtelijke ondersteuning (kabinet) van de Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlands- en Veiligheidsbeleid. De dienst coördineert verder de politiemissies van de EU in bijvoorbeeld Afghanistan, Bosnië, Kosovo en Georgië. Ook de Europese Inlichtingendienst SitCen (Situatiecentrum van de Europese Unie) valt sinds 1 december 2010 onder de EDEO.

Sinds 1 januari 2011 heeft EDEO personeel in dienst. Nederland is sterk vertegenwoordigd in de top van EDEO; twee van de zesentwintig topposities worden door Nederlanders bekleed, waaronder de directeur-generaal.

Op den duur zal de EDEO 6000 à 8000 man personeel tellen, waarvan ongeveer 4000 afkomstig van Europese instellingen. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het overige deel. Velen van hen werken in Brussel en de rest zal aan de slag gaan op de ambassades. Het budget van de EDEO zal uiteindelijk uitkomen op iets minder dan 3 miljard euro.